KOMPLEKS NIZSZOSCI JAKO ODMIANA KOMPLEKSU ROZNICY

Zgadzałoby się to zresztą z sugestiami A. Adlera, który uważał, że poczucie małowartościowości powstaje u dziecka znajdującego się wśród dużych, wszystko mogących dorosłych. Trudno byłoby jednak udowodnić, że czynnik ten musi oddziaływać i w fazie III, gdy kontakt emocjonalny z dorosłymi staje się mniej istotny. W każdym razie w jednym, i w drugim przypadku, jak sądzę, zasadnicze jest nie poczucie niższości, lecz poczucie różnicy. Rozróżnienie to ma znaczenie nie tylko werbalne, lecz także praktyczne. Stojąc na stanowisku, że kompleks niższości jest zjawiskiem wtórnym, psycholog, nie będzie dążył do tego, by u pacjenta cierpiącego na taki kompleks wyrobić wyższe mniemanie o sobie (co nieraz wpędza takich ludzi w drugą skrajność) ani by nauczyć go pewnej formy kompresach, ale będzie starał się pomóc mu w nawiązaniu kontaktu emocjonalnego z jego środowiskiem, usunięciu lub zniwelowaniu różnicy, która mu nie pozwala na nawiązanie zadowalającego kontaktu emocjonalnego. Ilustracją tej tezy mogą być badania Johna Levy (1937) prowadzone na dzieciach przeżywających konflikty powstałe na skutek zmian środowiska kulturowego, np. przyjazdu dożycia obcego miasta czy kraju. W każdym zbadanym przypadku trudności z powodu złego przystosowania dziecka powstały wówczas, gdy dziecko czuło się izolowane, gdy nie zostało przyjęte przez nową grupę z powodu różnic kulturowych przejawiających się w języku, zwyczajach lub religii. Jeśli nawet u tych dzieci wystąpił kompleks niższości w stosunku do swoich rówieśników, to była to raczej jakaś forma racjonalizacji narzucona im przez stosunek społeczeństwa lub wzory rodzinne. Istotnym czynnikiem w każdym wypadku była niemożność nawiązania kontaktu z nową grupą z powodu różnicy, jaka dzieliła od niej jednostkę. Sądzę, że w wyniku takiej izolacji może powstać kompleks różnicy. Oczywiście, kompleks różnicy może mieć różną treść zależnie od stylu życia i od konkretnych doświadczeń. Czasem może przejawiać się jako poczucie krzywdy, czasem jako poczucie niższości lub wyższości – w tym ostatnim wypadku osobnik na każdą sytuację, w której chciano by go sprowadzić do roli przeciętnego członka grupy, reaguje nerwicowo. Mówiąc o poczuciu, mam na myśli przekonanie, sąd, o jakiejś własnej cesze charakteru lub o własnej pozycji społecznej. Gdy mówię o kompleksie, mam na myśli już wytworzoną postawę wyrażającą się w nerwicowych reakcjach w stosunku do wszystkich sytuacji, których ta postawa dotyczy. Na przykład można mieć przekonanie, że jest się brzydszym od innych, i nic więcej [hasła pokrewne: mydlo marsylskie Poznań, mydlo marsylskie, mydlo marsylskie warszawa ]

Powiązane tematy z artykułem: klinika bielsko biała mydlo marsylskie robaczyca serca